Takdiri İndirim (İyi Hal İndirimi) Nedenleri

Uygulamada iyi hal indirimi olarak da bilinen takdiri indirim, 5237 sayılı TCK’nın 62. maddesinde düzenlenmiştir. TCK’nun 62. Md.si;

• “Fail yararına cezayı hafifletecek takdiri nedenlerin varlığı halinde, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine, müebbet hapis; müebbet hapis cezası yerine, yirmi beş yıl hapis cezası verilir. Diğer cezaların altıda birine kadar indirilir.

• Takdiri indirim nedeni olarak ,FAİLİN GEÇMİŞİ, SOSYAL İLİŞKİLERİ, FİİLDEN SONRAKİ VE YARGILAMA SÜRECİNDEKİ DAVRANIŞLARI,CEZANIN FAİLİN GELECEĞİ ÜZERİNDEKİ OLASI ETKİLERİ GİBİ HUSUSLAR GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURULABİLİR. Takdiri indirim nedenleri kararda gösterilir.” Şeklindedir.

Takdiri indirim uygulayıp uygulamama konusunda yargılamayı yapan hakimin takdir hakkı vardır. İyi hal indiriminin hangi durumlarda yapılacağı önemli bir konudur. Türk Ceza Kanunu madde 62 düzenlemesinde buna ilişkin bazı örnekler verilmiştir. Takdiri indirim için sanıktan şu özelliklere bakılır;

• Sanığın geçmişi

• Sosyal ilişkileri

• Suçu işlendikten sonra ne şekilde hareket ettiği

• Yargılama süresince ne şekilde davrandığı

• Verilecek olan cezanın sanığın geleceğine ne şekilde etki edeceği

Takdiri İndirim Oranı: Takdiri indirim uygulanması halinde failin cezasında hangi oranda ne kadar ceza indirimi yapılacağı kanunda açıkça belirlenmiştir. Buna göre; fail yararına cezayı hafifletecek takdiri nedenlerin varlığı halinde, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine, müebbet hapis; müebbet hapis cezası yerine, yirmibeş yıl hapis cezası verilir. Diğer cezaların altıda birine (1/6) kadarı indirilir (TCK m.62/1).

Diğer Ceza İndirimi Halleri

• Zorunluluk Hali: Bir kişi zorunlu durumlarda, mevcut veya muhtemel bir tehlikeyi defetmek için, işlediği fiilden ötürü cezalandırılmaz.

• İlgilinin Rızası: Bir kişinin hukuka uygun rızası doğrultusunda ona karşı işlenen fiillerden ötürü cezalandırma yapılamaz.

• Meşru Müdafaa: Kendisine veya bir yakınına yönelik mevcut veya muhtemel bir haksız fiile karşı meşru müdafaada bulunan kişi müdafaaya yönelik fiilinden ötürü cezalandırılmaz.

• Kanun Emrini Yerine Getirme: Kanuna uygun şekilde kanun hükmünü yerine getiren kişinin fiili herhangi bir suç bakımından tipik olsa bile bu kişi cezalandırılmaz.

• Haksız Tahrik: Haksız bir fiilin ortaya çıkardığı hiddet veya elemin etkisi altında suç işleyen kişinin cezasında indirim yapılır.

• Hata: Bir fiil, kanunda yer alan bir suç bakımından tipik ise ancak fail bu maddi unsur bakımından hataya düşmüş ise cezalandırılmaz.

• Yaş Küçüklüğü: 18 yaşından küçük kişilerin (Suça Sürüklenen Çocuk) işlediği suçlarda somut olayın şartlarına ve çocuğun dahil olduğu yaş aralığına göre hiç ceza verilmeyebileceği gibi cezada bir miktar indirim de yapılabilir.

• Akıl Hastalığı: Suçu işlediği sırada akıl hastası olan kişinin akıl hastalığı derecesine bağlı olarak ceza verilmeyebileceği gibi cezasında bir miktar indirim de yapılabilir.

• Sağır ve Dilsizlik: Suçu işleyen kişilerin sağır ve dilsiz olması durumunda yaş küçüklüğüne benzer şekilde somut olayın özelliklerine göre ceza verilemeyebilir yahut bir miktar indirim yapılabilir.

• Alkol ve Uyuşturucu: Suçu işlediği sırada alkol ve uyuşturucu etkisi altında olan kişi normal şartlarda tam olarak cezalandırılır.

• Suça Teşebbüs: Bir suçun tamamlanmaması yani teşebbüs aşamasında kalması durumunda cezada indirime gidilir.

• Gönüllü Vazgeçme: Bir suçun icra hareketlerini gerçekleştiren kişi henüz suç tamamlanmadan kendi isteği ile suça son verirse somut olayın şartlarına göre cezalandırılmayabilir.

• Olası Kast: Bir suçun doğrudan kast ile değil de olası kast ile işlenmesi durumunda failin cezasında indirime gidilir.