Gaip Ve Kaçakların Yargılanması

Gaip sanık, hakkında bir yargılama olmasına rağmen kendisine ulaşılamayan kişidir. Gaip sanığa ulaşılamamasının nedeni kaçması değildir, gaip sanık yargılama ile ilgili bilgisi olmayan veya başka bir nedenle yargılamaya katılamayan kişidir. Bilinçli bir şekilde yargılamadan kaçan kişiye “kaçak sanık” denilmektedir.

Bulunduğu yer bilinmeyen veya yurt dışında bulunup da yetkili mahkeme önüne getirilemeyen veya getirilmesi uygun bulunmayan sanık gaip sayılır. Gaip hakkında duruşma açılmaz; mahkeme, delillerin ele geçirilmesi veya korunması amacıyla gerekli işlemleri yapar. Bu işlemler naip hâkim veya istinabe olunan mahkeme aracılığıyla da yapılabilir. Bu işlemler sırasında sanığın müdafii veya kanunî temsilcisi veya eşi hazır bulunabilir.

Adresi bilinmeyen gaibe, mahkeme önüne gelmesi veya adresini bildirmesi hususları uygun bir iletişim aracıyla ihtar edilir. Mahkeme, gaip olan sanık hakkında duruşmaya gelmesi hâlinde tutuklanmayacağı hususunda bir güvence belgesi verebilir ve bu güvence koşullara bağlanabilir. Sanık, hapis cezası ile mahkûm olur veya kaçmak hazırlığında bulunur veya güvence belgesinin bağlı olduğu koşullara uymazsa belgenin hükmü kalmaz. Bu husus kaçaklar hakkında da uygulanır.

Hakkındaki soruşturmanın veya kovuşturmanın sonuçsuz kalmasını sağlamak amacıyla yurt içinde saklanan veya yabancı ülkede bulunan ve bu nedenle Cumhuriyet savcısı veya mahkeme tarafından kendisine ulaşılamayan kişiye kaçak denir.

Gaip Sanığa Güvence Belgesi Verilmesi

Güvence belgesinin amacı; gaip hakkında duruşma yapılmasını, gaibin yargılanması sırasında mahkemeye gelerek savunma yapmasını ve böylece ceza davasının sonuçlandırılmasını güvence altına almaktır.

Güvence belgesi, 5237 sayılı TCK’da yer alan tüm suç tipleri için verilebilir. Tutuklama yasağı olan hallerde güvence belgesi verilemez. Çünkü, bu durumda zaten sanığın tutuklanması kanunla yasaklanmıştır.

Gaip ile Kaçak Arasındaki Fark Nedir?

• Kaçak şüpheli veya sanık bilinçli bir şekilde soruşturma veya kovuşturmadan kaçmaktadır. Oysa gaip sanığa ulaşılamamasının nedeni kaçması değildir, gaip sanık yargılamadan haberdar değildir veya başkaca bir nedenle yargılamaya katılamamaktadır.

• Gaiplik sadece kovuşturma aşamasında ceza davası açıldıktan sonra sanık için kullanılan bir terimdir. Oysa, kaçaklık, hem soruşturma aşamasında şüpheli hem de kovuşturma aşamasında sanık için kullanılan bir terimdir.

• Gaiplik kararı her suç için verilebilir. Kaçaklık kararı katalog suçlar için verilebilir.

• Gaiplik açısından güvence belgesi her suç için verilebilir. Halbuki kaçaklık kararı, katolog suçlarda verilebilir.

• Gaip sanığın mallarına el koyma kararı verilemez, kaçak sanığın mallarına savcılık veya mahkeme önüne getirebilmek üzere el konabilir.

• Gaip sanık hakkında gıyabi tutuklama kararı verilemez, kaçak sanık hakkında gıyabi tutuklama kararı verilebilir.

• Gaip sanık hakkında kamu davası açılsa bile duruşma açılamaz. Kaçak sanık hakkında duruşma açılabilir, ancak hüküm verilemez.