Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Nedir?

Sanığa isnat edilen suçun sanık tarafından işlendiğinin mahkemece tespit edildiği, cezasının tayin edildiği, ancak sanık hakkında kurulan mahkumiyet hükmünün hukuki bir sonuç doğurmamasını ve belirlenen denetim süresi içerisinde tekrar suç işlenmemesi halinde açıklanmayan mahkumiyet hükmünün ortadan kaldırılması anlamına gelen bir ceza hukuku kurumudur.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, yargılanan kişinin işlemiş olduğu suçla ilgili mahkeme kararı sabit tutulduğunda devreye girer bu sayede verilen cezanın infazı ve sonuçları ötelenir.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Şartları Nelerdir?

Suça İlişkin olarak Koşullar

· HAGB Yasağının Bulunmaması Gerekir. Sanığa isnat edilen ve mahkemece sabit görülen eylemin Anayasa’nın 174. maddesinde güvence altına alınan İnkılap kanunlarında yer alan suçlardan olmaması gerekir.

Hükmolunan Cezaya İlişkin Koşullar

· Sanık hakkında hükmolunan cezanın, iki yıl veya daha az hapis cezası olması,

Ya da Adli Para Cezası Olması gerekir. Dikkat edilecek olursa hapis cezası ile ilgili iki yıllık bir sınır var iken adli para cezaları yönünden herhangi bir sınırlama bulunmamaktadır. Yani adli para cezasının miktarı ne olursa olsun diğer koşulların varlığı halinde Hükmün Açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilecektir.

Sanığa İlişkin Koşullar

· Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkumiyetinin bulunmaması gerekir; Burada dikkat edilmesi gereken husus, sanığın suç tarihinde kasıtlı bir suçtan sabıkasının bulunmaması gerekir. Adli Sicilde yer alan Taksirli Suçlar hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına engel değildir.

· Sanığın; Mağdurun veya Kamunun Zararlarını Gidermiş Olması Gerekir; İşlenen suç nedeniyle mağdurun ya da kamunun bir zararı oluşmuş ise, bu takdirde zararın

aynen iade,

suçtan önceki hale getirme,

veya tazmin (bedelini ödeme) şeklinde tamamen giderilmesi gerekir.

· Sanığın Yeniden Suç İşlemeyeceği Yönünde Mahkemede Kanaat Oluşması; Sanığın kişilik özellikleri, duruşmada takınmış olduğu tutum ve davranışları, eylem ve söylemleri itibariyle mahkeme/hakimde tekrar suç işlemeyeceği yönünde olumlu bir kanaat oluşması gerekmektedir.

· Sanığın, Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasına Dair Olumsuz Beyanının Olmaması; Mahkemece yapılacak yargılama sırasında sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması ihtimaline binaen hakkında HAGB hükmü verilmesini isteyip istemediği sorulur. Eğer sanık “hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını istemiyorum” şeklinde olumsuz bir beyan vermezse sanık hakkında hükmün açıklanması kararı verilebilir.

· Sanık Hakkında Daha Önce Verilen Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasına Dair Kararın Bulunmaması; Aynı sanık hakkında, denetim süresi içinde kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilemez.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararı Verilemeyecek Suçlar Nelerdir?

Bazı suçlar açısından hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilemeyeceğine dair özel kanunlarda düzenlemeler vardır. Aşağıdaki hallerde sanık hakkında HAGB kararı verilemez;

· 477 sayılı Disiplin Mahkemeleri Kanunu md. 63/2 gereği, bu kanun kapsamındaki disiplin suçlarının ceza miktarı ne olursa olsun hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilemez. Ancak, disiplin suçu 26.02.2008 tarihinden önce işlenmişse hükmün açıklanmasının geri bırakılması hükümleri uygulanabilir.

· Karşılıksız çek keşide etme suçu (5491 sayılı Çek Kanunu md.5/10),

· İmar Kirliliğine Neden Olma Suçu,

· Disiplin veya tazyik hapsi gerektiren fiiller (Örneğin, taahhüdü ihlal veya nafaka borcunun ödenmemesi suçu nedeniyle hükmedilen tazyik hapsi; duruşma disiplinine aykırılık nedeniyle hakim tarafından hükmedilen disiplin hapsi).

· Anayasanın 174’üncü maddesinde koruma altına alınan inkılâp kanunlarında yer alan suçlar (CMK md.231/14).

HAGB Kararına Uyulmaması Durumunda Ne Olur?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına kararına uyulmazsa bu durumda açılış, yetkili mahkeme tarafından başlatılan hukuki bir süreçtir. Böyle bir durumda sanık kararın kesinleşmesi sonrasında 5 yıllık denetim süresi içinde sanık kasten yeni bir suç işlerse bu durumda yeniden HAGB kararı verilmez. Sanık hakkında bu kez mahkumiyet kararı verilir.