Ticari Şirket Birleşme Türleri

Birleşme, devrolunan şirketin malvarlığı karşılığında, bir değişim oranına göre devralan şirketin paylarının, devrolunan şirketin ortaklarınca kendiliğinden iktisap edilmesiyle gerçekleşir. Birleşme iki türlü olur;

a. Bir ticaret şirketinin diğerini devralması, “devralma şeklinde birleşme”

b. Ticaret şirketlerinin yeni bir şirket içinde bir araya gelmeleri “yeni kuruluş şeklinde birleşme”

DEVRALMA ŞEKLİNDE BİRLEŞME;

Bu tip birleşmelerde bir veya birden fazla ticaret şirketi, bütün aktif ve pasiflerini başka herhangi bir işleme gerek olmaksızın devralan şirkete geçirir ve devralan şirket, devrolunan şirket ya da şirketlere ait hak ve borçlara halef olur.

· Sermaye Şirketleri Açısından: Sermaye şirketleri, sermaye şirketleriyle, kooperatiflerle, devralan ya da devrolunan şeklinde; şahıs şirketleriyle devralan olmak koşuluyla birleşebilirler. Sermaye şirketine devrolunan şahıs şirketlerinde, devrolunan şahıs şirketinin ortaklarının şirket borçlarından kişisel sorumlulukları birleşmeden sonra 3 yıl boyunca devam eder.

· Şahıs Şirketleri Açısından: Şahıs şirketleri bir ticari işletme işletmek amacıyla kurulan ve ortakları gerçek kişilerden oluşan şirketlerdir. Buna göre şahıs şirketleri devralan veya devrolunan sıfatı ile şahıs şirketleriyle; sadece devrolunan sıfatı ile sermaye şirketleriyle ve yine sadece devrolunan sıfatıyla kooperatiflerle birleşebilirler.

· Kooperatifler Açısından: Kooperatifler de devralan ya da devrolunan sıfatı ile kooperatiflerle ve sermaye şirketleriyle; sadece devralan sıfatı ile şahıs şirketleriyle birleşebilirler.

YENİ KURULUŞ ŞEKLİNDE BİRLEŞME

Yeni kuruluş şekline birleşme iki veya daha fazla ticaret şirketinin malvarlıklarının külli halefiyet yoluyla yeni kuracakları bir ticaret şirketine geçmesi şeklinde olmaktadır. Bu durumda birleşen şirketler sona ererler ancak tasfiye olmazlar. Yeni kurulan şirketin malvarlığı, sona eren şirketlerin külli halefiyet yoluyla intikal eden malvarlığından oluşur. Birleşen şirketlerin tüzel kişilikleri, birleşme işleminin sonuçlanıp sicilden silinmesiyle son bulur.

· Sermaye Şirketi Açısından: Sermaye şirketleri bir araya gelerek yeni bir sermaye şirketi veya kooperatif kurabilirler.

· Şahıs Şirketi Açısından: Bir şahıs şirketi diğer bir şahıs şirketi ile yeni bir şahıs şirketi kurarak birleşebileceği gibi sermaye şirketi ya da kooperatif sermaye şirketi ya da kooperatif şirketi çatısı altında birleşebilir.

· Kooperatifler Açısından: Kooperatifler diğer kooperatiflerle yeni kuruluş şeklinde birleşerek yeni bir kooperatif şirket çatısı altında birleşebileceği gibi; Şahıs veya sermaye şirketi ile de bir kooperatif şirket çatısı altında veyahut bir diğer şahıs şirketi ve/veya sermaye şirketi yeni kuruluş şekline birleşme ile bir sermaye şirketi çatısı altında birleşebilir.

BİRLEŞMEYE Hâkim OLAN İLKELER

A. TASFİYESİZ SONA ERME: Kural olarak sona eren bir ticaret şirket tasfiye haline girer. Ancak Ticari şirket birleşmeleri bunun istisnalarından birini oluşturmaktadır. Birleşmelerde en az bir şirketin tasfiyesiz sona ermesi şarttır.

B. KÜLLİ HALEFİYET İLKESİ: Külli halefiyet hukuki bir olay sonucunda bir kişinin devri mümkün bütün hukuki ilişkilerinin, bu hukuki ilişkilerin devrindeki kurallara ilişkin yasal koşullar aranmaksızın bir bütün olarak kendiliğinden başka bir kişiye geçmesidir.

C. PAYSAHİPLİĞİNİN DEVAMI İLKESİ: Pay sahipliğinin devamı ilkesi, devrolunan şirketin her bir ortağının, devrolunan şirketteki katılım payı değerini karşılayacak ve şimdiye kadarki payının verdiği haklara eşit haklar içeren bir devralan şirket payını talep etme hakkı olduğu anlamına gelir. Bu ilke gereğince, devrolunan şirkette birleşmeye kadar sahip olunan pay sahipliği sıfatı, bir değişim oranına göre hesaplanmış olan devralan ya da yeni kurulan şirkette devam ettirilmektedir.

D. ALACAKLARIN KORUNMASI İLKESİ: Alacaklıların korunmasıyla ilgili olarak Ticaret Kanunumuzca “birleşmeye itiraz” hakkını tanınmıştır. Buna göre; birleşmeye katılan şirketlerin alacaklıları birleşmenin hukuken geçerlilik kazanmasından itibaren üç ay içinde şirketten teminat talep edebileceklerdir.

E. TÜRLER ARASI SERBEST BİRLEŞME İLKESİ: Sermaye şirketlerinin, şahıs şirketlerinin ve kooperatiflerin hangi şartlar altında birleşebilecekleri kanunda ayrı ayrı gösterilmiştir. Ancak “Türler Arası Serbest birleşme ilkesi” gereğince ticaret şirketlerinin aynı türden olmasalar bile birbirleri ile geçerli şekilde birleşmeleri mümkündür.

BİRLEŞMENİN ŞARTLARI

a) İki Ticaret Şirketinin Varlığı: Birleşmeden söz edebilmek için ilk koşul en az iki ticaret şirketinin varlığıdır. Kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatifler Ticaret Kanunumuz anlamında şirkettirler ve birleşmeye konu olurlar. Kollektif ve komandit şirketler şahıs şirketi, limited, anonim ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket sermaye şirketidir.

b) Malvarlığı veya İşletme Birleşmesinin Sağlanması: Birleşmede en az bir şirket malvarlıklarını veya ticari işletmelerini bir başka şirkete devretmelidir. Malvarlığı bir gerçek veya tüzel kişinin mali değere sahip hak ve borçlarından oluşan ve onun ekonomik kapasitesini ortaya çıkaran bir bütündür.

c) Birleşmenin Tasfiyesiz Sona Erme ve Külli Halefiyet İlkesine Göre Yapılması

BİRLEŞME SÜRECİ

Şirketlerin mali durumlarının incelenmesi, birleşmenin hangi şekilde ve şartlarda gerçekleştirileceği konusu ile ilgili işlemleri yürütme yetkisi, şirketlerin yönetim organlarına aittir. Bu yönetim organları şahıs şirketleri olan kollektif ve komandit şirketler ile sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde “yöneticiyi”, anonim şirketler ve kooperatiflerde “yönetim kurulunu”; limited şirketlerde ise müdür veya müdürleri ifade eder.

A. Birleşme Sözleşmesinin Hazırlanması

Birleşme sözleşmesi yazılı şekille yapılır. Yazılı şekil geçerlilik koşuludur. Dolayısıyla sözleşme yazılı şekle uyulmaksızın yapılmışsa alınan birleşme kararının ticaret siciline tescil edilmesi şekilden kaynaklanan hükümsüzlüğü ortadan kaldırmayacaktır.

Yönetim organlarınca hazırlanan Birleşme sözleşmesinin, birleşecek şirketlerin genel kurulları veya ortaklar kurulu toplantısında usulüne uygun olarak onaylanıp karara bağlanması gerekir.

Birleşme Sözleşmesinde aşağıdaki hususların bulunması gerekmektedir:

Birleşmeye katılan şirketin ticaret unvanlarını, hukuki türlerini, merkezlerini; yeni kuruluş yolu ile birleşme halinde, yeni şirketin türünü, ticaret unvanını ve merkezini

Şirket paylarının değişim oranını, öngörülmüşse denkleştirme tutarını; devrolunan şirketin ortaklarının, devralan şirketteki paylarına ve haklarına ilişkin açıklamaları

Devralan şirketin imtiyazlı ve oydan yoksun payların sahipleriyle intifa senedi sahiplerine tanıdığı hakları

Şirket paylarının değiştirilmesinin şeklini

Birleşmeyle iktisap edilen payların, devralan veya yeni kurulan şirketin bilanço karına hak kazandığı tarihi ve bu isteme ilişkin bütün özellikleri

Ayrılma akçesini

Devrolunan şirketin işlem ve eylemlerinin devralan şirketin hesabına yapılmış sayılacağı tarihi

Yönetim organlarına ve yönetici ortaklara tanınan özel yararları

Gereğinde sınırsız sorumlu ortakları isimlerinin bulunması zorunludur.

B. Sermaye Artırımı

C. Birleşen Şirketlerin Bilançoları

D. Birleşme Raporu

E. İnceleme Hakkı

F. Şirketlerin Malvarlıklarındaki Değişikliklerin Bildirilmesi

G. Birleşme Kararı

H. Birleşmenin Hüküm İfade Etmesi