Gabin (Aşırı Yararlanma) Nedir?

Sözleşmenin özgürlüğüne karşın taraflardan birinin diğerinin zayıflığını istismar ederek edimler arasında aşırı değer farkı yaratarak onu sömürmesine gabin yani aşırı yararlanma denilmektedir. Sözleşme serbestisine getirilen açıkça bir kısıtlamadır.

Türk Borçlar Kanunu m.28/1:

“Bir sözleşmede karşılıklı edimler arasında açık bir oransızlık varsa, bu oransızlık, zarar görenin zor durumda kalmasından veya düşüncesizliğinden ya da deneyimsizliğinden yararlanılmak suretiyle gerçekleştirdiği takdirde, zarar gören, durumun özelliğine göre ya sözleşme ile bağlı olmadığını diğer tarafa bildirerek edimin geri verilmesini ya da sözleşmeye bağlı kalarak edimler arasındaki oransızlığın giderilmesini isteyebilir.” Düzenlenmiştir.

Gabinin Unsurları

· Gabinin Subjektif Unsurları: Gabinin subjektif unsurları sınırlı sayıdadır ve kanunda sayılmıştır. Bunlar sözleşmenin taraflarından birinin zor durumda kalması, deneyimsizliği ya da düşüncesizliğidir.

· Gabinin Objektif Unsurları: Aşırı yararlanmada yalnızca subjektif unsurların var olması yeterli olmamaktadır. Bununla birlikte sözleşmenin objektif unsuru sayılan “edimler arasında açık orantısızlık” da olması gerekmektedir.

Gabin Hangi Sözleşmelere Uygulanır?

Gabin koşullarının uygulanabilirliği açısından herhangi bir sözleşme ayrımı yapılmamıştır. Fakat belirtmek gerekir ki gabin, ancak karşılıklı iki tarafa borç yükleyen sözleşmeler de gündeme gelecektir.

Gabin Davası Nasıl Açılır?

Gabin davası esasen gabine dayalı olarak somut olaya göre açılacaktır. Gabin davasını açarken açıklamalar ile talebi tam ve doğru içeren bir dilekçe hazırlanmalı ve somut olaya göre yetkili mahkemeye başvurulmalıdır.

Gabin Hak Düşürücü Süre

Kanun koyucu gabin konusunda iki farklı süre öngörmüştür. Bunlar 1 yıllık ve 5 yıllık sürelerdir. 1 yıllık süre düşüncesizlik ve deneyimsizlik halinde sömülülen kimsenin bunu öğrenmesinden itibaren başlayacaktır. Zor durumda kalma halinden aşırı yararlanmada ise bu süre zor durumdan kurtulmadan itibaren başlayacaktır. Son olarak aşırı yararlanma her ne sebeple olursa olsun sözleşmenin kurulduğu andan itibaren 5 yıl içinde öne sürülmelidir.