Acele Kamulaştırma Nedir?

Acele kamulaştırma, bazı olağanüstü şartların varlığı halinde idarenin olağan kamulaştırma işleminde yapması ve beklemesi gereken bazı süreçleri sonraya bırakarak, kişilere ait taşınmazlara derhal el koymasına olanak sağlayan olağan kamulaştırmanın dışında kendine özgü istisnai bir kamulaştırma yöntemidir.

Acele kamulaştırma yapılabilecek durumlar;

· 3634 sayılı Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanunun uygulanacağı yurt savunması çerçevesinde acele kamulaştırma: Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi, 3634 sayılı Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanununun uygulanmasında yurt savunması ihtiyacına ilişkin acele kamulaştırma kararı verilebilir.

· Aceleliğine Bakanlar Kurulunca karar alınacak hallerde acele kamulaştırma: 27. Maddesi uyarınca acele kamulaştırma yapılmasını gerekli kılan bir halin varlığında ilgili idare bakanlar kuruluna başvurup, acele kamulaştırma yapılabileceğine ilişkin bir karar alınmasını talep edebilir.

· Özel kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda acele kamulaştırma: Acele Kamulaştırmayı düzenleyen Kamulaştırma Yasasının 27. Maddesi uyarınca acele kamulaştırma için gerekli diğer bir şart, özel kanunlarda öngörülen olağanüstü durumlardır. Özel kanunlarda ihtiyaç sebebiyle acele kamulaştırma yapılabileceğine dair idareye verilen bir yetki olması durumunda da acele kamulaştırma yapılır.

Acele Kamulaştırmada Usul

“Acele Kamulaştırma Davası” acele kamulaştırması istenen taşınmazın bulunduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesi’nde açılır. Mahkemece görevlendirilecek Kıymet Takdir Komisyonu, acele kamulaştırmasına yukarıda sayılan kanunen belirlenmiş istisnai üç durumdan birine uygun şekilde karar verilen taşınmazın bedel tespitini yapar. Mahkemenin, acele kamulaştırmada kamu yararını tespit etmesi, idarenin de bu bedeli, bankada, taşınmazın maliki adına depo etmesi durumunda, mahkemece davanın kabulüne karar verilir. Taşınmaz üzerinde kamu yararı olan işlem başlatıldıktan sonra, olağan kamulaştırma işlemleri devam eder ve idareden taşınmazın maliki ile bedel konusunda anlaşması beklenir. Bedel konusunda uzlaşmaya varılırsa kamulaştırma süreci sona erer.

Acele kamulaştırma kararıyla taşınmaza el koyan idarenin, Danıştay’ın istikrarlı kararlarında makul süre olarak kabul ettiği 6 aylık zaman dilimi içinde, normal kamulaştırma prosedürünü başlatması gerekir.